Pratite nas!

Feljton

Kapije Beograda! I deo

Objavljeno

-

foto: wikipedia, Autor: Alekol
Istorija Beograda opisana je u mnogim knjigama. Poznate su nam sve istorijske ličnosti, važni događaji, osvajanja, rušenja, pa ponovna izgradnja… Ali tragovi prošlosti i dalje se mogu osetiti na kamenu starih zidina koji su svedoci burne istorije. Neki od tih svedoka jesu beogradske kapije. Beograd ima 20 kapija grada – počev od rimskog doba pa do modernih kapija.

Osim dve kapije nastale u modernom vremenu, „zapadne“ i „istočne“, ostale uglavnom datiraju iz vremena turske vladavine Beogradom i raspoređene su na ili oko Kalemegdanske tvrđave.

Rimske kapije

Kako je za očekivati prve kapije su, još u doba Singidunuma, gradili Rimljani. Ostaci južne kapije biće pronađeni vekovima kasnije, u podrumu Biblioteke grada Beograda. Tamo gde će pešaci XX i XXI veka čekati da pređu ulicu na semaforima, danas čekaju da uđu u rimsko utvrđenje. Severozapadna kapija nalazi se onamo gde će, nešto manje vekova kasnije, „porasti“ Defterdarova kapija.

Kapije na današnjoj tvrđavi – Kapije Gornjeg grada

U Beogradu najveći broj kapija potiče iz vremena vladavine Turaka. Prema lokalitetu, možemo razlikovati 3 osnovne grupe; kapije Gornjeg grada (Sahat kapijaDeftedarova kapijaDespotova kapijaZindan kapijaLeopoldova kapijaUnutrašnja Stambol kapijaKarađorđeva kapijaSpoljašnja Stambol kapijaDemir kapija i Sahat kapija), Donjeg grada (Maračna kapijaKapija Karla VIPristanišna kapija, dve vodene kapije i Vidin kapija) i kapije u šancu (Sava kapija i Stambol kapija).

Sahat kapija je jugoistočna kapija, koja je drvenim mostom povezana sa Unutrašnjom Stambol kapijem. Mostovi su pravljeni upravo od drveta kako bi u slučaju napada mogli da se spale i samim tim onemoguće napadaču ulazaku tvrđavu. Iznad sebe ima istoimenu Sahat kulu. Zanimljivo je to da je samu kapiju izgradio venecijanski inženjer Andrea Kornaro za vreme austrijske okupacije.

Defterdarova kapija se nalazi u severozapadnim unutrašnjim zidinama (prema ušću Save u Dunav), nasuprot Sahat kapije. Iz Donjeg grada je dostupna strmim stepenicama. Ulazni kompleks je delimično očuvan. Desno od nje, gledano iz Gornjeg grada, nalazi se (suva) Česma Mehmed-paše Sokolovića. 

Foto: commons.wikimedia.org, Autor: Skelanard

Despotova kapija je u severoistočnim unutrašnjim zidinama (prema Dunavu), odmah pored Dizdareve kule sa kojom čini najočuvaniji srednjovekovni deo tvrđave. Izgrađena je u vreme vladavine despota Stefana Lazarevića nad Beogradom 1404-1427. Mostom je povezana sa Zindan kapijom.

Leopoldova kapija je spoljna istočna kapija, prema Dunavu, to jest Dorćolu, koja je mostom povezana sa Zindan-kapijom, dok se prolaz ka njoj proteže pored Zoološkog vrta. Sazidana je tokom prve austrijske vlasti nad Beogradom 1688—1690, do koje je došlo nakon razbijanja Opsade Beča 1683. godine i oslobađanja praktično čitave Panonije te dobrog dela Balkana.

Zindan kapija je locirana između Despotove i Leopoldove kapije, i nastala je sredinom XV veka, u vreme kada su Ugri ponovo zauzeli Beograd. Naziv su joj kasnije dali Turci, pošto su je koristili kao tamnicu (zindan – tur. tamnica, zatvor). Sa simetrične dve kule i drvenim mostom, kapija stoji moćno i dočekuje posetioce koji na Tvrđavu pristižu sa severoistočne strane.

Unutrašnja Stambol kapija je jugoistočna kapija u spoljnim zidinama, povezana drvenim mostom sa Sahat kapijom (u unutrašnjim zidinama). Takođe je nasutim zemljanim (prvobitno takođe drvenim) mostom povezana sa spoljnim ravelinom gde se put račva: levo (gledano od Stambol k.) je Spoljna Stambol kapija a desno je Karađorđeva. Unutrašnja Stambol-kapija je izgrađena oko 1750. i nazvana je po Istanbulu (Stambolu), jer se nalazila u produžetku Carigradskog druma.

Karađorđeva kapija je južna kapija ravelina. Izgrađena je u XVIII veku, a nazvana je po Karađorđu, koji je prošao kroz nju prilikom zauzimanja tvrđave 1806. godine. Nakon povratka Turaka 1813. zazidana je kako ne bi poslužila nekom novom Karađorđu. Ponovo je otvorena tek nakon Drugog svetskog rata.

Foto: de.wikipedia.org, Autor: Stefan Didam – Schmallenberg

Spoljašnja Stambol kapija je istočna kapija ravelina (sa suprotne strane u odnosu na Karađorđevu), kroz nju se prolazi idući Carigradskim drumom prema Unutrašnjoj Stambol kapiji. Izgrađena je tokom 1840-60.

Kralj kapija je jugozapadna kapija unutrašnjih zidina (prema Savi), na suprotnom kraju od Despotove kapije. Do kapije se silazi kratkim stepeništem koje prolazi pored Rimskog bunara. Sa ostatkom grada je povezuje most. Izgrađena je oko 1725. godine.

Gvozdena (Demir) kapija je sada zazidana kapija, ispod Zavoda za zaštitu spomenika, prema Rimskom bunaru.

Južna kapija je postojala levo od Sahat kapije (gledano iz pravca Unutrašnje Stambol kapije). Poticala je iz srednjeg veka, zatvorena je nakon izgradnje Sahat kapije, danas služi kao muzej.

Izvor: sh.wikipedia.org, telegraf.rs

 

Lajkujte nas na Facebooku!

Ostavite komentar

Morate biti prijavljeni da biste ostavili komentar Login

Vaš komentar

Popularno